Mạng xã hội ngày càng xuất hiện nhiều cá nhân tự nhận là “chuyên gia đầu tư”, liên tục đăng ảnh lợi nhuận cao, khoe lối sống xa hoa và kêu gọi tham gia các nhóm tư vấn kín. Không ít người đã tin vào những lời hứa hẹn này mà bỏ ra số tiền lớn, để rồi nhận về những khoản thua lỗ khó cứu vãn. Đây chính là chiêu thức lừa đảo mang tên bẫy chuyên gia freelance mà bất kỳ nhà đầu tư nào cũng nên nhận biết và phòng tránh.
Bẫy “chuyên gia” freelance ngắn hạn là gì?
“Chuyên gia Freelancer” dùng để chỉ một số cá nhân tự xây dựng hình ảnh “chuyên gia đầu tư” trên mạng xã hội dù không có năng lực được kiểm chứng. Họ thường sử dụng hình ảnh thành công, lợi nhuận cao và lối sống xa hoa để tạo lòng tin, sau đó lôi kéo người theo dõi tham gia các khóa học, nhóm đầu tư hoặc dịch vụ tư vấn có thu phí.
Ví dụ: Vụ việc của Mr Pips (Phó Đức Nam) là ví dụ điển hình cho cái “bẫy chuyên gia freelance ngắn hạn”. Mr Pips tự xây dựng thương hiệu là một “chuyên gia đầu tư” trên mạng xã hội, luôn xuất hiện với hình ảnh cuộc sống xa hoa và thường xuyên chia sẻ bí quyết đầu tư. Nhờ vậy, Mr Pips đã tạo được lòng tin từ đông đảo người theo dõi, dụ dỗ họ tham gia đầu tư.
Tại sao nhà đầu tư dễ rơi vào bẫy chuyên gia freelance ngắn hạn?
Các nạn nhân dễ rơi vào bẫy lừa đảo vì những “chuyên gia tài chính” này khai thác các điểm yếu trong tâm lý con người, khiến nạn nhân đưa ra quyết định dựa trên cảm xúc thay vì lý trí.
Tâm lý muốn làm giàu nhanh khiến nhà đầu tư mất cảnh giác
Khi có một khoản tiền nhàn rỗi, nhiều người mong muốn đồng tiền “sinh lời” thay vì chỉ gửi tiết kiệm. Đây là nhu cầu hoàn toàn bình thường. Tuy nhiên, mong muốn kiếm lợi nhuận nhanh cũng khiến nhiều người dễ bị hấp dẫn bởi những lời mời gọi như “lợi nhuận 30% mỗi năm”, “nhân đôi tài sản trong vài tháng” hay “đầu tư không có rủi ro”.
Các đối tượng lừa đảo hiểu rất rõ tâm lý này. Họ thường vẽ ra những dự án quy mô lớn, gắn với các lĩnh vực đang “hot” như AI, blockchain, tiền mã hóa hay đầu tư quốc tế. Kèm theo đó là những cam kết lợi nhuận cao nhưng không có bất kỳ cơ sở pháp lý hay tài sản bảo đảm nào.
Thiên kiến quyền uy khiến “mác chuyên gia” trở nên quá thuyết phục
Authority Bias (thiên kiến quyền uy) là khuynh hướng tâm lý khiến con người tin tưởng và làm theo ý kiến của những người có chuyên môn hoặc địa vị cao. Trong lĩnh vực đầu tư, các đối tượng lừa đảo thường tận dụng thiên kiến này bằng cách tự xây dựng hình ảnh “chuyên gia tài chính”, “mentor”, “CEO”, hoặc xuất hiện tại các hội thảo, sự kiện để tạo cảm giác uy tín và đáng tin cậy.
Nhiều nhà đầu tư mặc nhiên cho rằng những người này có kiến thức và kinh nghiệm thực sự mà quên mất việc kiểm tra họ có giấy phép hành nghề, thành tích được kiểm chứng hay đang làm việc cho một tổ chức tài chính hợp pháp hay không.
“Ai cũng tham gia” tạo ra cảm giác an toàn giả
Để dụ dỗ được nạn nhân, các chuyên gia tài chính tự xưng còn tận dụng hiệu ứng đám đông. Có thể dễ dàng thấy rằng các nhóm đầu tư thường xuất hiện hàng nghìn thành viên, liên tục có người khoe lợi nhuận, cảm ơn “thầy”, đăng ảnh rút tiền thành công hoặc chia sẻ câu chuyện đổi đời.
Điều này khiến nhiều người nghĩ rằng nếu nhiều người cùng tham gia thì cơ hội lừa đảo sẽ rất thấp. Thực tế, không ít hình ảnh, bình luận hay tài khoản trong các nhóm này được dàn dựng nhằm tạo lòng tin và thúc đẩy người mới xuống tiền nhanh hơn.
Những “cái bẫy” lừa đảo tài chính phổ biến
Sau khi tạo được uy tín, các “chuyên gia” tự phong sẽ từng bước dẫn dắt nhà đầu tư vào những mô hình kiếm tiền hấp dẫn nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Nếu không nhận diện sớm, bạn rất dễ mất tiền ngay cả khi tin rằng mình đang đầu tư một cách an toàn.
Dưới đây là những chiêu trò lừa đảo tài chính phổ biến nhất mà bạn cần tránh xa.
Dẫn dụ tham gia các sàn đầu tư trái phép
Đây là chiêu trò phổ biến trong các vụ lừa đảo Forex hay Crypto. Sau khi tạo dựng niềm tin, “chuyên gia” sẽ hướng dẫn nhà đầu tư mở tài khoản trên một sàn giao dịch không được cấp phép hoặc không chịu sự quản lý của cơ quan tài chính uy tín.
Ban đầu, tài khoản thường hiển thị lợi nhuận liên tục để tạo cảm giác đầu tư hiệu quả. Khi nhà đầu tư nạp thêm vốn hoặc giới thiệu người khác tham gia, các đối tượng sẽ tìm cách trì hoãn việc rút tiền, yêu cầu đóng thêm phí hoặc khóa tài khoản, khiến toàn bộ số tiền đầu tư bị chiếm đoạt.
Ví dụ: Mr. Pips cũng xài kịch bản này để dụ dỗ nạn nhân. Sau khi thu hút lượng lớn người theo dõi, nhóm của Mr Pips sử dụng Zalo để dẫn dắt nạn nhân tham gia vào sàn giao dịch quốc tế, cho giao dịch có lãi và rút tiền thành công trong giai đoạn đầu. Khi nạn nhân liên tục nạp thêm vốn, các tài khoản bị thao túng dẫn đến thua lỗ hoặc “cháy” toàn bộ số dư. Theo kết luận điều tra, nhóm này đã thực hiện 920 vụ lừa đảo, chiếm đoạt hơn 1.600 tỷ đồng, cho thấy mức độ tinh vi và quy mô của loại hình lừa đảo này.
Tài liệu tham khảo: Mr Pips và Mr Hunter dùng 755 tỉ mua biệt thự, vàng khối và ngoại tệ để ‘rửa’ tiền lừa đảo
Bán khóa học và nhóm đầu tư “VIP”
Không ít chuyên gia tự phong quảng bá các khóa học đầu tư hoặc nhóm Telegram, Zalo VIP với lời hứa sẽ chia sẻ “công thức thắng thị trường”, “cổ phiếu nội bộ” hay “kèo lợi nhuận cao”.
Tuy nhiên, sau khi đóng phí, người tham gia thường chỉ nhận được các khuyến nghị đầu tư thiếu cơ sở. Thậm chí, nhiều nhóm VIP còn tiếp tục dẫn dắt thành viên sang các sản phẩm đầu tư rủi ro hoặc yêu cầu mua thêm những gói dịch vụ có giá trị cao hơn.
Ví dụ: Anh Hữu Thiện (sống tại TP HCM) từng trả 100 USD để tham gia một nhóm Telegram “VIP” do một KOL về tiền số quảng bá. Sau giai đoạn đầu liên tục có các “kèo” thắng để tạo lòng tin, chất lượng khuyến nghị giảm dần khiến nhiều thành viên thua lỗ. Những người lên tiếng phản ánh sau đó bị khóa bình luận hoặc bị loại khỏi nhóm.
Ủy thác đầu tư không có cơ sở pháp lý
Một số cá nhân kêu gọi nhà đầu tư chuyển tiền trực tiếp vào tài khoản cá nhân với lời hứa sẽ “đầu tư hộ” hoặc “quản lý danh mục” để hưởng lợi nhuận cao.
Đây là hình thức tiềm ẩn rủi ro rất lớn vì giao dịch thường không có hợp đồng hợp pháp, không có cơ chế giám sát và cũng không có tài sản bảo đảm. Nếu xảy ra tranh chấp hoặc đối tượng chiếm đoạt tài sản, nhà đầu tư sẽ gặp nhiều khó khăn trong việc chứng minh quyền lợi và thu hồi số tiền đã chuyển.
Ví dụ: Năm 2022, cơ quan công an tỉnh Quảng Bình đã triệt phá một đường dây kêu gọi người dân ủy thác đầu tư với cam kết lợi nhuận từ 6-10%/tháng, thậm chí lên tới 14%/tháng. Các đối tượng lợi dụng tâm lý muốn làm giàu nhanh và sự thiếu hiểu biết của nhà đầu tư để huy động vốn, chiếm đoạt hơn 16 tỷ đồng từ 225 tài khoản.
Phân biệt chuyên gia tài chính thật và “chuyên gia” tự phong
Không phải ai chia sẻ kiến thức về đầu tư trên mạng xã hội đều là lừa đảo. Tuy nhiên, trước khi tin vào bất kỳ lời khuyên nào, nhà đầu tư nên dành vài phút để kiểm tra xem người đó có thực sự là một chuyên gia hay chỉ đang xây dựng hình ảnh để thu hút người theo dõi.
| Chuyên gia tài chính uy tín | “Chuyên gia” tự phong | |
| Năng lực chuyên môn | Có chứng chỉ hành nghề, chứng chỉ chuyên môn (CFA, CMT…) hoặc được cấp phép bởi cơ quan có thẩm quyền. | Thường không công khai bằng cấp, chứng chỉ hoặc né tránh khi được yêu cầu xác minh. |
| Đơn vị công tác | Làm việc tại công ty chứng khoán, quỹ đầu tư, ngân hàng hoặc tổ chức tài chính hợp pháp. | Hoạt động cá nhân, không có tổ chức quản lý hoặc địa chỉ kinh doanh rõ ràng. |
| Cách tư vấn | Luôn phân tích cả cơ hội và rủi ro, không cam kết chắc chắn 100% về lợi nhuận. | Thường hứa hẹn lợi nhuận cao, “bao lãi”, “đánh đâu thắng đó” để thu hút nhà đầu tư. |
Bên cạnh việc nhận diện chuyên gia uy tín, mỗi nhà đầu tư cũng cần chủ động trang bị kiến thức và rèn luyện khả năng tự kiểm chứng thông tin. Khi hiểu các nguyên tắc đầu tư cơ bản, biết đánh giá rủi ro và xác minh thông tin từ nhiều nguồn, bạn sẽ ít bị chi phối bởi những lời hứa lợi nhuận hay hình ảnh hào nhoáng của các “chuyên gia” tự phong.
Kết luận
Trong bối cảnh ngày càng có nhiều KOL hay Influencer lĩnh vực tài chính xuất hiện trên mạng và kêu gọi đầu tư, nhà đầu tư nếu không cảnh giác rất dễ rơi vào bẫy chuyên gia freelance ngắn hạn. Vì vậy để bảo vệ vốn, nhà đầu tư hãy luôn giữ cái đầu lạnh, đặt sự hoài nghi đúng chỗ và ưu tiên tự học thay vì tìm đường tắt.
